ธรรมเนียม ในหลวงทุกรัชกาล จะไม่บรรทมหลับข้ามวัน

ประวัติศาสตร์
โดย ปิยะนัย เกตุทอง วันที่ 2 กรกฎาคม พ.ศ. 2562
ธรรมเนียม ในหลวงทุกรัชกาล จะไม่บรรทมหลับข้ามวัน

ภาพที่คุ้นตาของพสกนิกรชาวไทยทั่วทั้งแผ่นดิน คือ เราจะเห็นพ่อหลวงของแผ่นดิน ทรงงานเพื่อพสกนิกรทุกคน แม้แต่ในเวลากลางคืนพระองค์ก็ทรงงานจนแทบจะไม่มีเวลาพักผ่อน หลายคนอาจจะยังไม่เคยรู้ว่า ธรรมเนียมภายในวังหลวงนั้นคือ พระมหากษัตริย์จะไม่บรรทมหลับข้ามวัน หมายถึง จะไม่บรรทมหลับตั้งแต่ก่อนเที่ยงคืนจนข้ามไปอีกวันหนึ่ง แต่พระองค์จะเข้าบรรทมก็ต่อเมื่อเป็นเวลาหลังเที่ยงคืนไปแล้ว ซึ่งถือว่าเป็นธรรมเนียมปฏิบัติที่พระเจ้าอยู่หัวทุกรัชกาล และพระบรมวงศานุวงศ์ทุกพระองค์ ยึดมาเป็นหลักปฏิบัติที่สืบทอดกันมาตั้งแต่กรุงศรีอยุธยา

 

 

             พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6  ทรงอธิบายที่มาของธรรมเนียมนี้ไว้ว่า ในเวลากลางคืนนั้นพระเจ้าอยู่หัว จะเปรียบเสมือน "นายยาม" ที่ทำหน้าที่คอยปกปักรักษาระวังภัยให้แก่ราษฎรของพระองค์ เพราะเป็นเวลาที่ราษฎรทั้งหลายพักผ่อนนอนหลับหลังจากประกอบอาชีพมาทั้งวัน หากมีข้าศึกหรือมีภัยร้ายมาในเวลากลางคืน พระองค์ก็จะสามารถจัดการป้องกันภัยให้แก่ราษฎรได้อย่างทันท่วงที  

 

 

             และเมื่อถึงตอนเช้าเหล่าประชาราษฎรตื่นนอนแล้ว พระเจ้าอยู่หัวจึงจะเสด็จฯ เข้าบรรทม จึงเป็นที่มาของการไม่บรรทมหลับข้ามวัน ดังตัวอย่างเจ้านายในพระราชวงศ์จักรี เช่น สมเด็จพระพันปีหลวงก็จะทรงงานจนถึงเช้า เล่ากันว่า รอบๆ ตำหนักที่ประทับวังสวนดุสิต หรือวังพญาไทจะสว่างตลอดทั้งคืน หรือ พระนางเจ้าสุขุมาลมารศรี พระอัครราชเทวี ซึ่งดำรงตำแหน่งเลขาส่วนพระองค์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 เมื่อถึงเวลา 4 ทุ่ม ก็จะเสด็จขึ้นพระที่นั่งจักรี เพื่อทรงงานพระอักษรถวายพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 จนถึงตีสี่ จึงเสด็จฯ กลับ

 

 

          สำหรับธรรมเนียมนี้ สืบทอดมาจนถึงพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลปัจจุบัน ซึ่งถึงแม้ว่ายุคสมัยปัจจุบันจะไม่มีการทำสงครามและระวังภัยจากข้าศึกแล้ว แต่พระองค์ก็ยังทรงต้องทำตามธรรมเนียม โดยเมื่อครั้งที่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ 9 ยังมีพระวรกายแข็งแรงอยู่นั้น ก็จะใช้เวลากลางคืนทรงงานด้านแผนที่และชลประทาน รวมไปถึงสรุปผลการทรงงานของโครงการในพระราชดำริในแต่ละวันจนถึงเช้าจึงจะเสด็จเข้าบรรทม แต่หากวันใดต้องเสด็จพระราชดำเนินไปปฏิบัติพระราชกรณียกิจต่อในช่วงเช้าในหลวงก็จะบรรทมในรถยนต์พระที่นั่งแทน

 

 


          อีกหนึ่งพระองค์ คือ ทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดี ในรัชกาลที่ 9 ที่มักจะเสด็จทรงงานในเวลาใกล้ค่ำ กลับถึงตำหนักที่ประทับในเวลาดึกแล้วทรงพระอักษรชมรม หรือมูลนิธิที่พระองค์ทรงดูแลต่อจนใกล้รุ่งถึงเข้าบรรทมจนเป็นกิจวัตร และอีกหลายๆ พระองค์

 

 

         จะเห็นได้ว่าการงานทั้งหลายที่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ในหลวงรัชกาลที่ 9 และพระบรมวงศานุวงศ์ ทรงกระทำนั้น ไม่ใช่การทำเพื่อตัวของพระองค์เอง แต่ทรงทำให้แก่คนไทย ดังที่ในหลวงรัชกาลที่ 9 ทรงตรัสไว้เสมอว่า

"หากเกิดเป็นคนไทย ก็เป็นลูกของเรา"  ดังนั้นพระองค์จึงทำหน้าที่ของพ่อที่ต้องดูแลลูกๆ ให้มีความสุข

 

 

ขอบคุณข้อมูลจาก : http://www.radioparliament.net  (สถานีวิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์รัฐสภา)

                           จาก เพจ ชมรมคนรักพระมหากษัตริย์ของชาติไทย


เรื่องที่เกี่ยวข้อง