อาการ "ก้อนถุงน้ำที่ข้อมือ" พร้อมแนวทางการรักษา

สุขภาพ
โดย จิระนันท์ เมฆปัจฉาพิชิต วันที่ 11 มกราคม พ.ศ. 2562

ก้อนถุงน้ำที่ข้อมือ ( Carpal ganglion cyst ) ซีสต์หรือก้อนถุงน้ำที่มักเกิดขึ้นบริเวณเส้นเอ็นหรือข้อต่อ ส่วนใหญ่พบบริเวณมือและข้อมือ ถือเป็นเนื้องอกชนิดไม่ร้ายแรง  ที่พบได้บ่อยที่สุดของบริเวณข้อมือ โดยมีผนังของก้อนถุงน้ำเป็นเยื่อบุข้อ หรือเยื่อหุ้มเส้นติดกับเอ็น ภายในก้อนถุงน้ำจะมีน้ำไขข้อบรรจุอยู่ ก้อนถุงน้ำนี้จะมีช่องติดต่อกับข้อมือ ตำแหน่งที่พบได้บ่อย คือ หลังข้อมือ  อาจพบได้บริเวณด้านหน้าของข้อมือ

 

 

สาเหตุ
สาเหตุที่แท้จริงยังไม่ทราบแน่ชัด ในผู้ป่วยบางราย อาจมีประวัติ การบาดเจ็บจากการกระทบกระแทก หรือ อาจจะ เป็นผลจากการทำงานโดยเฉพาะงานที่ต้องมีการกระดกข้อมือขึ้นลงบ่อย ๆ พบบ่อยในผู้หญิง ช่วงอายุ 20 - 40 ปี

 

 

อาการ
มีก้อนนูนขึ้นมา ลักษณะค่อนข้างแข็ง ผิวเรียบ และไม่เคลื่อนที่ ส่วนใหญ่กดไม่เจ็บ ในผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการเมื่อย หรือปวดข้อมือบ้างเล็กน้อย เคลื่อนไหวข้อไม่สะดวก เนื่องจากก้อนถุงน้ำไปกดเบียด เส้นเอ็นหรือเยื่อบุข้อ

 

ถ้ากระดกข้อมือขึ้น หรือ งอข้อมือลง จะทำให้ขนาดของก้อนถุงน้ำเปลี่ยนแปลง เช่น ถ้าก้อนทางด้านหลังข้อมือ เมื่อกระดกข้อมือขึ้น ขนาดก้อนจะเล็กลงหรือคลำไม่ได้ แต่ถ้างอข้อมือลง ก็จะโตขึ้น และแข็งมากขึ้น เป็นต้น ถ้าปล่อยไว้ก้อนก็มักจะโตขึ้น แต่จะค่อย ๆ โตอย่างช้า ๆ อาจใช้เวลานานหลายเดือน หรือ เป็นปี จึงจะผิดสังเกต

 

 

ภาวะแทรกซ้อนของ Ganglion Cyst
Ganglion Cyst มักไม่ก่อให้เกิดภาวะแทรกซ้อน หรือหากเกิดขึ้นก็ไม่เป็นอันตรายต่อผู้ป่วย อย่างไรก็ตาม หากผู้ป่วยเข้ารับการผ่าตัดรักษาก็อาจเกิดภาวะแทรกซ้อนตามมาได้ เช่น เจ็บปวด หรือแผลเกิดการติดเชื้อ เป็นต้น รวมถึงอาจมีความเสี่ยงจากการใช้ยาสลบด้วย เพราะอาจส่งผลให้เกิดภาวะแทรกซ้อนต่อหัวใจและปอด แต่ก็พบได้ไม่บ่อยนัก เพราะแพทย์จะประเมินความเสี่ยงในการใช้ยาสลบกับผู้ป่วยก่อนการผ่าตัดเสมอ

 

 

การวินิจฉัย Ganglion Cyst
ในเบื้องต้นแพทย์อาจตรวจด้วยการคลำหรือสัมผัสหาบริเวณที่ผู้ป่วยมีอาการเจ็บ หรือใช้แสงส่องตรวจดูบริเวณที่เกิดอาการว่าเป็นก้อนเนื้อที่แข็งหรือเป็นก้อนของเหลว รวมทั้งอาจตรวจด้วยวิธีอื่น ๆ เพิ่มเติม ดังนี้
-การตรวจภาพถ่ายทางรังสี เช่น เอกซเรย์ อัลตราซาวด์ หรือเอ็มอาร์ไอสแกน เป็นต้น เพื่อตรวจสอบว่ามีเนื้อเยื่อหรือเส้นเลือดที่อาจเป็นสาเหตุของ Ganglion Cyst หรือไม่ ทั้งยังช่วยให้เห็นถุงน้ำที่ซ่อนอยู่บริเวณต่าง ๆ ได้ด้วย

-การตรวจเก็บตัวอย่างของเหลวจากถุงน้ำ แพทย์จะใช้เข็มฉีดยาเจาะเข้าไปบริเวณถุงน้ำ เพื่อเก็บตัวอย่างของเหลวภายในมาตรวจสอบ วิธีนี้จะช่วยยืนยันว่าก้อนดังกล่าวคือ Ganglion Cyst หรือไม่ และของเหลวในก้อนนั้นก็อาจจะมีความทึบหนา ใส หรือโปร่งแสงก็ได้


แนวทางรักษาในทางปัจจุบัน

 


1. วิธีไม่ผ่าตัด
ในรายที่ก้อนใหญ่แต่ผู้ป่วยไม่มีอาการและไม่กังวล ก็อาจปล่อยไว้โดยไม่ต้องผ่าออก เพราะก้อนถุงน้ำนี้ไม่ทำให้เกิดอันตรายและไม่กลายเป็นเนื้องอกร้ายแรง

ถ้าก้อนมีขนาดใหญ่และมีอาการปวด ก็ควรลดการใช้ข้อมือ ให้ข้อมืออยู่นิ่ง ๆ สักพักอาการปวดมักจะดีขึ้น ถ้ามีอาการปวดมากอาจจะรับประทานยาแก้ปวดลดการอักเสบ ใช้ผ้ายืดพันรอบข้อมือ หรือ ใส่เฝือกอ่อนประมาณ 1 สัปดาห์

2. วิธีกดทำให้ก้อนแตก หรือ วิธีเจาะดูดน้ำในก้อนออก
ถ้าก้อนมีขนาดเล็ก ๆ ก็อาจกดให้ก้อนแตกออก แต่ถ้าก้อนมีขนาดใหญ่ก็ควรใช้วิธีใช้เข็มเจาะก้อนแล้วดูดน้ำที่อยู่ภายในก้อนออก อาจจะฉีดยาสเตียรอยด์ร่วมด้วยหรือไม่ก็ได้ เมื่อก้อนแตกหรือเมื่อดูดน้ำในก้อนออก ก้อนก็ยุบหายไป แต่วิธีนี้มีโอกาสที่จะเกิดก้อนซ้ำขึ้นมาใหม่ ประมาณ 35 - 70 %

3. วิธีผ่าตัด
แพทย์จะฉีดยาชาเฉพาะที่ แล้วก็เลาะเอาก้อนออก ถ้ามีหลายก้อนก็จะต้องผ่าตัดเอาก้อนออกให้หมด ในกรณีที่ช่องต่อเข้าไปในข้อมือมีขนาดใหญ่ ก็จะต้องตัดเยื่อหุ้มข้อมือบางส่วนออกไปด้วยแล้วเย็บซ่อมช่องที่เชื่อมต่อเข้าไปในข้อ มิฉะนั้นจะทำให้มีโอกาสเป็นซ้ำอีกได้ ถ้ารักษาด้วยวิธีผ่าตัดจะมีโอกาสเป็นซ้ำประมาณ 5 - 15 %

 

 

การดูแลหลังผ่าตัด
- หลังผ่าตัดพันผ้าและใส่เฝือกชั่วคราวให้ข้อมืออยู่นิ่ง ๆ ไว้ 10 – 14 วัน
- ยกแขนสูง กำนิ้วมือสลับกับเหยียดนิ้วมือบ่อย ๆ เพื่อลดอาการบวม
- เริ่มทำแผลในวันที่สองหลังการผ่าตัด แล้วทำแผลวันละครั้งจนถึงวันตัดไหม ( ประมาณ 7-10 วันหลังผ่าตัด )

 

การป้องกัน Ganglion Cyst
Ganglion Cyst เป็นอาการที่เกิดขึ้นโดยยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด ซึ่งการป้องกันในเบื้องต้นอาจทำได้เพียงหมั่นสังเกตความผิดปกติที่เกิดขึ้นตามร่างกาย หากพบก้อนนูนผิดปกติ ผู้ป่วยไม่ควรพยายามเจาะก้อนนั้นด้วยตนเอง เพราะอาจทำให้เกิดการติดเชื้อได้ และหากพบว่ามีอาการที่น่าสงสัย ควรเข้ารับการตรวจรักษาจากแพทย์เพื่อไม่ให้เกิดอาการรุนแรงตามมาได้

 

ขอขอบคุณคลิปจาก fanatic278
อ้างอิงข้อมูลจาก โรงพยาบาลธนบุรี , pobpad


เรื่องที่เกี่ยวข้อง